Beluchter afvoer: zo werkt ontluchting in Zaandamse flats en huizen
Een beluchter laat lucht in de afvoer, zodat sifons niet leeggezogen worden. Borrelen of stank na een verbouwing wijst vaak op een defecte beluchter.
Een beluchter op de afvoer is een klepje dat lucht in de afvoerleiding laat zodra er water wegstroomt, maar geen rioollucht naar buiten laat. Zo blijft het water in uw sifons staan en houdt u stank en klokkende geluiden buiten. In Zaandam speelt dit vaker dan u misschien denkt. In flatwijken als Poelenburg en Peldersveld delen veel woningen één standleiding, waardoor een flinke lozing bij de buren uw sifon kan leegtrekken. In oudere woningen en jaren-zestigwoningen zijn afvoeren vaak verbouwd, niet altijd met goede ontluchting. Daarbij komt de slappe bodem: leidingen zakken mee, water blijft staan en de luchtstroom raakt verstoord. Hieronder leest u hoe ontluchting werkt, hoe u een probleem herkent, wat u zelf kunt doen en wanneer u beter een vakman laat kijken.
Wat is een beluchter op de afvoer?
Een beluchter is een eenrichtingsventiel op de afvoerleiding. Het klepje opent bij onderdruk in de leiding en laat dan lucht uit de woning binnen. Daarna valt het weer dicht, zodat rioolgassen niet naar binnen kunnen. U kent hem misschien als luchtinlaatventiel of beluchtingsventiel. Waarom is dat nodig? Water dat door een afvoerpijp stroomt, werkt als een zuiger. Het trekt lucht mee en maakt achter zich onderdruk. Komt er nergens lucht bij, dan haalt de leiding die lucht uit de dichtstbijzijnde sifon. Het waterslot wordt dan leeggezogen en er ontstaat een open verbinding met het riool. Het gevolg is stank en een gorgelend geluid. U herkent een beluchter aan een kunststof kapje, meestal grijs of wit, bovenop een kort rechtopstaand stuk pijp. Vaak zit hij onder het aanrecht, naast de wastafel, achter een toiletbetimmering of op de standleiding in de meterkast of op zolder. Verwar hem niet met het ontstoppingsstuk. Dat is een afsluitbare opening in de leiding, bedoeld om een verstopping te verhelpen. Belangrijk om te weten: een beluchter laat alleen lucht in. Hij laat geen overdruk ontsnappen. Daarvoor is een open ontluchting nodig, meestal via het dak.
Hoe werkt riool ontluchting via het dak?
Riool ontluchting via het dak is een open standleiding die boven het dak uitkomt. Lucht kan daar in beide richtingen door: naar binnen bij onderdruk en naar buiten bij overdruk. Zo blijft de druk in de leiding gelijk en kunnen rioolgassen veilig boven de woning ontsnappen. Een beluchter is daarom een aanvulling en geen vervanging. Hij helpt bij onderdruk op een lange zijtak of een toestel ver van de standleiding. Overdruk lost hij niet op. Dat is in Zaanstad geen theoretisch verhaal. Meer dan de helft van het rioolstelsel in Zaanstreek-Waterland is gemengd. Regenwater en vuilwater gaan dan door dezelfde buis. Bij een zware bui kan dat riool overlopen en wordt lucht in de huisaansluitingen teruggedrukt. Heeft uw woning een goede dakontluchting, dan kan die lucht weg. Zit alles dicht met beluchters, dan zoekt de lucht een uitweg via de sifons. U hoort dan borrelen in toilet of douche, soms met een vlaag rioollucht. Is bij een dakrenovatie de ontluchtingspijp afgedopt of ingekort, of zit er een nest of blad in, dan merkt u dat vaak juist bij regen of bij veel tegelijk lozen. Laat werk aan de dakdoorvoer over aan een vakman en klim niet zelf het dak op.
Riool beluchter binnen: waar mag hij zitten?
Een riool beluchter binnen is normaal en zit het best hoog boven het toestel dat hij beschermt, goed bereikbaar en in een ruimte waar lucht bij kan. Hij hoort boven de overloop van de wastafel of gootsteen te zitten, zodat er nooit water in het klepje komt. Weggewerkt achter een dichte betimmering werkt een beluchter slecht, omdat hij geen lucht kan aanzuigen. Zit hij in een kastje, zorg dan voor een rooster of kier. Een plek in de kruipruimte is af te raden. Het is daar vochtig, het klepje kan vastkoeken en bij hoog water kan hij onderlopen. Bij verbouwingen gaat het vaak mis. Denk aan een keuken die naar de andere kant van de woning is verplaatst, met een lange horizontale afvoer. Of een extra toilet op zolder dat met een dunne leiding op de bestaande standleiding is aangesloten. In jaren-zestigwijken als Kogerveld, waar veel eengezinswoningen in houtskeletbouw zijn gebouwd, zijn badkamers en keukens in de loop der tijd vaak aangepast. Een beluchter dicht bij het nieuwe toestel voorkomt dan dat de sifon wordt leeggetrokken. Merkt u rioollucht vlak bij de beluchter, dan sluit het klepje niet meer goed. Reinigen helpt soms, anders is vervangen nodig.
Waarom klokt de afvoer in flats in Poelenburg?
In flats delen woningen boven elkaar één standleiding, en water dat van hoog naar beneden valt veroorzaakt onderdruk op de verdiepingen eronder. Daardoor kan uw sifon leeglopen of klokken als de bovenburen het toilet doortrekken of het bad legen. Hoe hoger het gebouw, hoe sterker dit effect. Poelenburg, waarvan de bouw in 1961 begon, telt veel flats: van vier woonlagen tot torenflats. In Peldersveld staan de ERA-flats van veertien verdiepingen. Bij zulke lange standleidingen is een goede ontluchting boven het dak onmisbaar. Is die ooit bij onderhoud vernauwd of gedeeltelijk afgesloten, dan krijgt het hele gebouw last. Typische signalen zijn een gorgelend toilet, een wastafel die stinkt nadat er elders is gespoeld en een waterslot dat zichtbaar lager staat. Een beluchter op uw eigen aftakking kan helpen, omdat uw sifon dan niet meer als luchtbron dient. Maar de standleiding is gezamenlijk. Ingrepen daaraan regelt u niet alleen. In Poelenburg is een groot deel van de woningen sociale huur. Huurt u, meld het probleem dan eerst bij uw verhuurder. Heeft u een koopappartement, bespreek het dan met de VvE. Hebben meerdere buren dezelfde klachten, dan wijst dat bijna altijd op de standleiding of de dakontluchting en niet op uw eigen keuken.
Speelt verzakking in Zaandam mee bij klokkende afvoeren?
Ja, op de slappe Zaanse bodem zakken leidingen mee, en een doorgezakte leiding kan dezelfde klachten geven als een kapotte beluchter. In een zakking blijft water staan. Dat water blokkeert de luchtstroom, waardoor de leiding lucht uit de sifons trekt en gaat klokken. De gemeente Zaanstad schrijft zelf dat riolen meestal worden vervangen omdat de buizen in de slappe grond zijn gezakt, en dat aansluitleidingen in de loop der jaren meezakken. De bodem in Zaanstad daalt gemiddeld met 3,5 mm per jaar. Bij rioolvervanging hoogt de gemeente de aansluitleiding op tot het ontstoppingsputje. Is het deel op uw eigen perceel ook verzakt, dan sluit de opgehoogde leiding niet goed aan. Op termijn kunt u daardoor verstoppingen krijgen. Dat speelt in straten waar gewerkt wordt of is gewerkt, zoals Zaandam-Centrum Noord en de Waterlandbuurt, waar het riool op veel plekken verzakt is. Ook in oudere buurten met vooroorlogse woningen, zoals de Rosmolenwijk, of het oude centrum met huizen van rond 1900, kunnen leidingen in de loop der tijd zijn verschoven. Klokt de afvoer en loopt het water ook traag weg, denk dan niet alleen aan de beluchter. Een camera-inspectie laat zien of de leiding ergens doorhangt of breuken heeft.
Wat kunt u zelf doen aan een klokkende afvoer?
U kunt zelf de beluchter controleren en reinigen, de sifons schoonmaken en nagaan of één of meerdere afvoeren klachten geven. Die laatste vraag is de belangrijkste: klokt alleen de wastafel, dan zit het probleem meestal dichtbij; klokt het hele huis, dan ligt het verder in de leiding. Begin bij de beluchter. Draai het kapje los en kijk naar het rubberen membraan of klepje. Zit er vuil, kalk of vet op, spoel het dan af met lauw water en laat het drogen. Zet het kapje terug en laat de kraan flink lopen. Hoort u nog steeds slurpen, dan sluit of opent het klepje niet goed. Maak daarna de sifon onder wastafel of gootsteen schoon. Haar en zeepresten vernauwen de doorgang en versterken de zuigwerking. Giet geen chemische ontstopper door de afvoer. Die kan rubbers van beluchter en sifon aantasten. Heeft u een afvoer die zelden gebruikt wordt, zoals een tweede douche of een putje in de berging, giet er dan af en toe water in. Een opgedroogde sifon geeft ook stank, maar dat is geen beluchterprobleem. Voorkom vet en etensresten in de gootsteen, want vetaanslag in een lange zijtak maakt de leiding nauwer. Leg uw bevindingen vast, dat scheelt tijd als er toch een vakman moet komen.
Wanneer heeft u een vakman nodig en wat kost het?
Een vakman is nodig als de klachten blijven na reinigen van beluchter en sifons, als meerdere afvoeren tegelijk klokken of stinken, of als water traag wegloopt. Ook bij rioollucht terwijl alle sifons gevuld zijn, is het verstandig om te laten kijken. Kijk eerst zelf bij het ontstoppingsstuk, dat meestal bij de gevel zit. Staat dat vol water, dan zit de verstopping waarschijnlijk in het gemeentelijk riool. Bel dan de gemeente Zaanstad. Is het ontstoppingsstuk leeg en loopt uw afvoer toch slecht, dan ligt het probleem op uw eigen terrein of in uw woning. Een vakman kan de leiding doorspuiten, met een camera nagaan of er een zakking of breuk in zit, en beoordelen of een beluchter op de juiste plek zit of dat de dakontluchting tekortschiet. Onze tarieven zijn eenvoudig. U betaalt een starttarief van 150 euro, plus 25 euro per kwartier werk. Hoeveel kwartieren nodig zijn, hangt af van de oorzaak. Een vervuild klepje is sneller verholpen dan een verzakte leiding onder de vloer. Met 30 jaar ervaring met afvoeren op de Zaanse bodem weten we waar we moeten zoeken. U bereikt ons op 075-2071137. Geef bij het bellen aan welke afvoeren klachten geven en of het ontstoppingsstuk vol staat.
Wie betaalt riool en ontluchting in Zaanstad?
Alles binnen uw woning en op uw eigen perceel, inclusief beluchters, dakontluchting en de aansluitleiding tot het ontstoppingsstuk, is uw verantwoordelijkheid. Het riool in de weg is van de gemeente Zaanstad. De grens ligt volgens de Verordening Fysieke Leefomgeving, artikel 5.35, bij het ontstoppingsstuk of bij een rioolwaterpomp. Dat ontstoppingsstuk zit meestal bij de gevel of boven het hoofdriool. De gemeente zegt er nadrukkelijk bij dat u altijd zelf verantwoordelijk bent voor uw eigen terrein. Een kapotte beluchter, een afgedopte ontluchtingspijp of een verzakte leiding in uw tuin komt dus voor uw rekening. Huurt u, dan is de verhuurder meestal het eerste aanspreekpunt voor leidingen in en onder de woning. Bij een appartement met een gedeelde standleiding regelt de VvE doorgaans het onderhoud aan gezamenlijke leidingen. Vermoedt u een probleem in het gemeentelijke riool, dan meldt u dat bij de gemeente in de categorie riool en watergangen. Dat kan via 14 075, op werkdagen tot 17.00 uur. Is het riool verstopt na 17.00 uur of in het weekend, dan belt u 020 514 8810. Twijfelt u waar het probleem zit, laat dan eerst het ontstoppingsstuk controleren. Dat voorkomt dat u betaalt voor werk dat bij de gemeente hoort.
Samenvatting
Een beluchter laat lucht in de afvoer en houdt rioollucht buiten, maar vervangt nooit de open ontluchting via het dak. Bij klachten werkt u in stappen. Eén: kijk of één afvoer of het hele huis klokt. Twee: reinig de beluchter en de sifon en giet water in weinig gebruikte putjes. Drie: controleer het ontstoppingsstuk bij de gevel; staat het vol, bel dan de gemeente Zaanstad via 14 075 of buiten kantooruren 020 514 8810. Vier: woont u in een flat, overleg met verhuurder of VvE over de standleiding. Vijf: blijven de klachten, laat een vakman de leiding inspecteren op verzakking. Wij rekenen 150 euro starttarief plus 25 euro per kwartier, bereikbaar via 075-2071137.
Veelgestelde vragen
Vervangt een beluchter de ontluchting via het dak?
Waarom ruik ik rioollucht bij de beluchter?
Mag een riool beluchter binnen in een dichte kast zitten?
Ik woon in een huurflat en mijn afvoer klokt, wie lost het op?
Bronnen
- Gemeente Zaanstad, huisaansluiting riool — Uitleg over eigendom van de aansluitleiding, verzakking in de slappe bodem en het ophogen van leidingen tot het ontstoppingsputje.
- Gemeente Zaanstad, riolering aansluiting en storing — Hier staat waar het ontstoppingsstuk meestal zit en wat het betekent als het vol water staat.
- Gemeente Zaanstad, melding openbare ruimte — Telefoonnummers om een verstopt gemeentelijk riool te melden, binnen en buiten kantooruren.
- Bestemmingsplan Poelenburg, toelichting — Beschrijving van de bouw van Poelenburg en Peldersveld en de opbouw van laagbouw tot torenflats.
Landelijk netwerk
Dit artikel is onderdeel van de kennisbank van Rioolkring, een landelijk samenwerkingsverband van gecertificeerde rioolspecialisten. Meer informatie vindt u ook bij Stichting RIONED, de Nederlandse kennisorganisatie voor rioolbeheer.
Vragen over uw situatie?
Bel ons, 24/7: u spreekt direct een monteur die de slappe Zaanse bodem kent.
Bel 075-2071137