Waterafvoer tuin zonder riool: infiltratie in Zaandamse grond
Zonder riool voert u regenwater af via grind of infiltratiekratten. Let in Zaandam op grondwateroverlast en vraag afkoppelsubsidie aan.
Zonder riool voert u tuinwater af door het op eigen terrein in de bodem te laten zakken of tijdelijk op te vangen. Denk aan een grindkoffer, infiltratiekratten, een wadi, een regenton of waterdoorlatende bestrating. In Zaandam vraagt dat extra aandacht. Zaanstad ligt onder zeeniveau. De bodem is slap en daalt langzaam. Op veel plekken is grondwater een aandachtspunt. Tegelijk wil de gemeente dat minder regenwater in het riool belandt. Meer dan de helft van het stelsel in Zaanstreek-Waterland is gemengd. Bij hevige neerslag kan het riool daardoor overlopen. In dit artikel leest u hoe u herkent dat uw tuin slecht afwatert en wat u zelf kunt aanleggen. Ook leest u welke regels en subsidie gelden en wanneer een vakman zinvol is.
Hoe regelt u waterafvoer in de tuin zonder riool?
U laat regenwater op eigen terrein in de grond wegzakken of vangt het tijdelijk op. Dat kan met een grindkoffer, infiltratiekratten, een wadi, een regenton of waterdoorlatende bestrating. Welke oplossing past, hangt af van uw verharde oppervlak en van hoe snel uw grond water opneemt. Het principe is eenvoudig. Water van dak, terras en paden gaat niet meer via de standpijp naar de aansluitleiding. Het gaat naar een plek waar het rustig kan wegzakken. Een grindkoffer is een gat gevuld met grind. Daarin staat het water even en trekt het daarna langzaam de grond in. Infiltratiekratten werken hetzelfde, maar bergen meer water in minder ruimte. Een wadi is een verlaagd stuk tuin met beplanting dat na een bui vol mag lopen. Een regenton vangt alleen op, dus u moet hem zelf gebruiken of legen. Waterdoorlatende tegels of grind in plaats van dichte bestrating zorgen ervoor dat er minder water hoeft te worden afgevoerd. Vaak werkt een combinatie het best: minder verharding, een regenton voor de planten en een infiltratievoorziening voor de piekbuien. Geef elke voorziening een overloop. Zo komt een zware bui niet tegen uw gevel of in de kruipruimte terecht.
Hoe herkent u dat tuinwater niet goed wegzakt?
U herkent het aan plassen die na een bui lang blijven staan, een drassig gazon, mos tussen de tegels en water dat richting de woning stroomt. Een kruipruimte die na regen vochtig wordt, is ook een duidelijk signaal. Maak wel onderscheid tussen twee oorzaken. Soms neemt de bodem het water niet op. Soms is een bestaande afvoer verstopt. Loopt een tuinputje of regenpijp over terwijl de grond eromheen droog is? Dan zit het probleem eerder in de leiding dan in de bodem. Kijk in dat geval bij het ontstoppingsstuk. Dat zit meestal bij de gevel of boven het hoofdriool. Staat het vol water, dan zit de verstopping volgens de gemeente Zaanstad waarschijnlijk in het gemeentelijke riool. Bel dan de gemeente. Is het ontstoppingsstuk leeg, dan ligt de oorzaak meestal op uw eigen terrein. Wilt u weten of infiltratie zin heeft? Doe dan een eenvoudige proef. Graaf een gat op de plek waar u een voorziening wilt maken en vul het met water. Kijk hoe snel het water wegzakt. Herhaal de proef na een natte periode. Staat er dan grondwater in het gat, dan is er weinig ruimte om extra water te bergen.
Waarom zakt regenwater in Zaandam slecht weg?
De bodem in Zaanstad is slap, ligt laag en daalt geleidelijk. Het gebied ligt onder zeeniveau en wordt droog gehouden met dijken en bemaling. Daardoor is er op veel plekken weinig ruimte in de ondergrond om extra regenwater kwijt te kunnen. De gemeente noemt in haar rioleringsplan zelf het risico dat extra water in de ondergrond in sommige wijken tot grondwateroverlast leidt. Het watersysteem is fijnmazig. Er zijn 184 bemalingsgebieden en de woonplaats Zaandam telt 354 hectare water. De bodem zakt gemiddeld 3,5 mm per jaar. Dat lijkt weinig, maar hellingen in de tuin en leidingen verschuiven er wel door. De gemeente vervangt riolen meestal omdat de buizen door de slappe grond zijn gezakt. Aansluitleidingen zakken met het riool mee. Een tuin die ooit netjes afliep naar een putje, kan daardoor na jaren juist naar het huis toe aflopen. Daar komt het weer bij. Volgens een vakartikel over het stedelijk water in Zaanstad kan een bui met een herhalingstijd van 5 jaar op veel locaties al water in panden veroorzaken. Elke liter die u in uw tuin vasthoudt, ontlast dus het riool. Maar dat lukt alleen als uw bodem dat water ook echt kan opnemen.
Waar let u op in Westerwatering, Rosmolenwijk en Oud-Zaandam?
Let in Westerwatering op wisselende ondergrond. Let in de Rosmolenwijk en Oud-Zaandam vooral op uw fundering: houd daar water weg van de gevel. De bouwperiode en de vroegere bestemming van de grond bepalen hoe u infiltratie het beste aanpakt. Westerwatering is tussen 1985 en 1991 in vijf fasen aangelegd op een voormalig slagenlandschap. In zo'n landschap lagen vroeger smalle percelen tussen sloten. De ondergrond kan daardoor van tuin tot tuin verschillen. Een infiltratieproef op de plek zelf is hier dus extra nuttig. De wijk telt ruim 3.500 woningen, veel daarvan grondgebonden met een eigen tuin. In de Rosmolenwijk staan nog veel voormalige arbeiderswoningen uit de periode van begin 20ste eeuw tot de Tweede Wereldoorlog. Bij een deel daarvan speelt een slechte fundering. Rond de Gedempte Gracht, de Westzijde, de Oostzijde en de Dam staan volgens een commerciële bron veel woningen van rond 1900 op houten palen die droog zijn komen te liggen. De gemeente noemt bacteriën als belangrijkste oorzaak van schade aan houten palen. Ook de droge zomers hebben sporen nagelaten. Leg een grindkoffer of kratten bij zulke woningen niet direct langs de gevel. Twijfelt u over uw fundering? Overleg dan eerst met een funderingsdeskundige voordat u gaat graven.
Welke infiltratie kunt u zelf in uw tuin aanleggen?
Een regenton, een wadi of een kleine grindkoffer kunt u meestal zelf aanleggen, als de infiltratieproef laat zien dat de grond water opneemt. Werk in vaste stappen: meten, testen, plek kiezen, afkoppelen en een overloop maken. Begin met het meten van het dakoppervlak en de verharding die op de voorziening gaan afwateren. Doe daarna de infiltratieproef, liefst ook na een natte week. Kies een plek op afstand van de gevel, de kruipruimte en de erfgrens, zodat u geen water naar uw buren stuurt. Zaag de regenpijp boven de grond af en plaats een bladvanger of zandvang. Dan slibt het grind of het krattenpakket niet dicht. Sluit de oude opening naar de aansluitleiding goed af. Zo voorkomt u rioollucht en ongedierte. Leg de toevoerbuis onder afschot naar de voorziening. Zorg voor een overloop naar een lager deel van de tuin of een wadi. Infiltratiekratten wikkelt u in worteldoek, zodat er geen grond inspoelt. Vervang waar het kan dichte tegels door open bestrating, grind of beplanting. Dat is vaak de goedkoopste winst. Graaft u dieper of in de buurt van leidingen? Kijk dan eerst waar kabels en de aansluitleiding liggen. Een geraakte afvoerleiding kost meer dan de hele voorziening.
Wanneer heeft u in Zaandam een vakman nodig?
Schakel een vakman in als water via putjes omhoog komt, als een afvoer steeds opnieuw verstopt raakt of als u een verzakte aansluitleiding vermoedt. Ook bij twijfel over welke leiding waarheen loopt, voorkomt een vakman dat u op de verkeerde plek graaft. In Zaanstad komen verzakte leidingen vaak voor. De gemeente meldt het zelf: na een rioolvervanging hoogt zij de aansluitleiding op tot het ontstoppingsputje. Is uw eigen deel ook gezakt, dan sluit het niet goed aan en kunnen er later verstoppingen ontstaan. Wilt u een regenpijp afkoppelen? Dan wilt u eerst weten of die pijp alleen regenwater afvoert of ook op een gezamenlijke leiding met afvalwater zit. Een vakman kan de leiding doorspuiten en nagaan waar de fout zit, voordat u de tuin openlegt. Onze dienst heeft 30 jaar ervaring met afvoeren en aansluitleidingen. Wij rekenen een starttarief van 150 euro. Daarna betaalt u 25 euro per kwartier. Zo weet u vooraf hoe de kosten oplopen. Een aanleg van kratten of een wadi valt daar niet onder. Het tarief geldt voor het onderzoeken en ontstoppen van de afvoer. U bereikt ons op 075-2071137. Bel bij voorkeur als het probleem zich voordoet. Dan is goed te zien waar het water blijft staan.
Wie betaalt en welke regels gelden in Zaanstad?
Alles op uw eigen terrein is uw verantwoordelijkheid, ook de afvoer en de infiltratie in de tuin. Het riool in de straat is van de gemeente Zaanstad. De grens ligt bij het ontstoppingsstuk of een rioolwaterpomp. Zo staat het in artikel 5.35 van de Verordening Fysieke Leefomgeving. Problemen voor die grens betaalt u zelf. Zit de verstopping na het ontstoppingsstuk, dan meldt u dat bij de gemeente in de categorie riool en watergangen. Dat kan via 14 075 op werkdagen tot 17.00 uur. Voor spoed buiten die tijden noemt de gemeente 020 514 8810. Voor drainage gelden strengere regels. Volgens het Gemeentelijk Riolerings- en Waterzorgprogramma Zaanstad 2025-2029 mag grondwaterdrainage niet op een gemengd riool worden aangesloten. Ook een aansluiting via een pomp op een ander type stelsel is uitgesloten. Een drainbuis in een natte tuin koppelt u dus niet zomaar aan de huisaansluiting. Wie regenwater afkoppelt, kan subsidie krijgen. Dat gaat via de regeling aanleg groene daken en afkoppelen en infiltreren regenwater. De regeling noemt 35 euro per vierkante meter afgekoppeld dakoppervlak bij infiltratie op eigen terrein. Bij afkoppelen naar de openbare weg is dat 5 euro per vierkante meter. Controleer vooraf bij de gemeente of de regeling nog openstaat en welke voorwaarden gelden.
Hoe voorkomt u dat uw tuin opnieuw slecht afwatert?
Houd de voorziening schoon, beperk de verharding en controleer het afschot regelmatig. In Zaandam verandert de tuin met de bodem mee. Wat nu goed afloopt, kan over een aantal jaren richting het huis hellen. Leeg bladvangers en zandvangers na de herfst en na zware buien. Een grindkoffer die dichtslibt met blad en zand neemt steeds minder water op. Kijk na een flinke bui waar plassen blijven staan. Dat zijn de plekken waar het afschot is veranderd. Met een bodemdaling van gemiddeld 3,5 mm per jaar gaat dat langzaam, maar het gaat wel door. Let ook op werkzaamheden in uw straat. De gemeente vervangt het riool in Zaanstad gemiddeld eens in de 40 jaar. Op dit moment loopt of start werk aan onder meer de Mercuriusstraat, Hermesstraat en het Visserspad, in de Waterlandbuurt en bij het Hazepad. Na zo'n vervanging kan de grond boven het nieuwe riool nog 10 tot 15 cm zakken. Uw tuin kan dan anders komen te liggen ten opzichte van de straat. Controleer daarom na afloop of uw aansluitleiding en uw tuinafvoer nog goed aansluiten. Kies verder voor planten en open bestrating in plaats van extra tegels.
Samenvatting
Waterafvoer zonder riool kan in Zaandam goed werken, mits de bodem meewerkt. Volg deze stappen. Kijk eerst of het probleem in de bodem of in een verstopte leiding zit. Controleer daarvoor het ontstoppingsstuk. Doe daarna een infiltratieproef, ook na een natte periode. Meet uw dak en verharding en kies een voorziening op afstand van de gevel. Geef die voorziening altijd een overloop. Sluit grondwaterdrainage niet aan op een gemengd riool. Vraag subsidie aan voordat u afkoppelt. Onderhoud bladvangers en controleer het afschot, zeker na rioolwerk in uw straat. Blijft water omhoog komen of raakt de afvoer verstopt? Bel 075-2071137. Het starttarief is 150 euro, daarna 25 euro per kwartier.
Veelgestelde vragen
Mag ik mijn regenpijp in Zaandam loskoppelen van het riool?
Hoeveel subsidie krijg ik voor infiltratie op eigen terrein?
Mag ik een drainbuis in mijn natte tuin op het riool aansluiten?
Wat kost het als een vakman mijn tuinafvoer komt onderzoeken?
Bronnen
- Subsidieregeling afkoppelen en infiltreren regenwater Zaanstad — Hierin staan de subsidiebedragen per vierkante meter voor afkoppelen met infiltratie op eigen terrein of naar de openbare weg.
- Gemeentelijk Riolerings- en Waterzorgprogramma Zaanstad 2025-2029 — Het rioleringsplan van de gemeente, met onder meer de regel dat grondwaterdrainage niet op een gemengd riool mag worden aangesloten.
- Gemeente Zaanstad, huisaansluiting riool — Uitleg over eigendom van de aansluitleiding, verzakking door slappe bodem en het ophogen tot het ontstoppingsputje.
- H2O Waternetwerk, stedelijk water in Zaanstad — Vakartikel over het Zaanse watersysteem, met bemalingsgebieden en het risico op water in panden bij hevige buien.
Landelijk netwerk
Dit artikel is onderdeel van de kennisbank van Rioolkring, een landelijk samenwerkingsverband van gecertificeerde rioolspecialisten. Meer informatie vindt u ook bij Stichting RIONED, de Nederlandse kennisorganisatie voor rioolbeheer.
Vragen over uw situatie?
Bel ons, 24/7: u spreekt direct een monteur die de slappe Zaanse bodem kent.
Bel 075-2071137